یکی از سؤال‌هایی که افراد بعد از انجام شنوایی‌سنجی می‌پرسند این است:
«دکتر گفته عصب گوشم ضعیف شده؛ آیا عصب گوش درمان می‌شود؟»
وقتی در صحبت‌های روزمره گفته می‌شود «عصب گوش ضعیف شده»، معمولاً منظور نوعی از کم‌شنوایی حسی‌عصبی است که می‌تواند به دلیل آسیب سلول‌های حسی گوش داخلی و گاهی مسیرهای عصبی ایجاد شود.
در بسیاری از موارد، آسیب ایجادشده در گوش داخلی قابل برگشت کامل نیست. برای همین هدف درمان همیشه این نیست که عصب را دوباره مثل روز اول کنیم؛ بلکه باید کاری کنیم فرد تا حد امکان صداها را بهتر دریافت و گفتار را بهتر درک کند.
اگر عصب گوش ضعیف شده باشد، سمعک چه کمکی می‌کند؟
سمعک عصب گوش را ترمیم نمی‌کند.
کار سمعک این است که صداها را متناسب با میزان و نوع کم‌شنوایی تقویت کند تا سلول‌های باقی‌مانده در گوش داخلی بتوانند اطلاعات صوتی بیشتری دریافت کنند و فرد بتواند بهتر بشنود و ارتباط برقرار کند.
به همین دلیل در بسیاری از افرادی که دچار کم‌شنوایی حسی‌عصبی هستند و هنوز از سمعک می‌توانند بهره ببرند، سمعک یکی از مهم‌ترین ابزارهای توانبخشی شنوایی است.
اگر سمعک لازم باشد ولی استفاده نکنیم چه اتفاقی می‌افتد؟
این قسمت خیلی مهم است.
اگر فردی کم‌شنوایی دارد و شنوایی‌شناس تشخیص داده که سمعک می‌تواند برای او مفید باشد، کنار گذاشتن سمعک به این معنی نیست که گوش خودش به مرور «قوی‌تر» می‌شود.
برعکس، فرد همچنان با صدای کمتری نسبت به حالت طبیعی زندگی می‌کند و ممکن است درک گفتار، مخصوصاً در محیط‌های شلوغ، برای او دشوارتر شود.
کم‌شنوایی درمان‌نشده می‌تواند روی ارتباط با دیگران و مشارکت اجتماعی تأثیر بگذارد و با مشکلاتی مانند انزوای اجتماعی، افسردگی و اضطراب و ضعف مغز و آلزایمر ارتباط داشته باشد.
آیا نزدن سمعک باعث می‌شود خودِ عصب گوش ضعیف‌تر شود؟
هرچه فرد مدت بیشتری با کم‌شنوایی زندگی کند، مشکلات ارتباطی و محدودیت‌های شنیداری بیشتری ممکن است ایجاد شود.
ضعیف شدن شنوایی می‌تواند به علت‌های مختلفی مثل افزایش سن، قرار گرفتن در معرض صدای شدید، بعضی بیماری‌ها، داروها یا عوامل دیگر اتفاق بیفتد. در کم‌شنوایی ناشی از آسیب گوش داخلی، سمعک بیشتر نقش توانبخشی و جبران کم‌شنوایی را دارد، نه ترمیم مستقیم عصب.
با این حال، اگر فردی به سمعک نیاز دارد، به تأخیر انداختن استفاده از آن می‌تواند باعث شود مدت بیشتری با محدودیت شنوایی و مشکلات ارتباطی زندگی کند.
به همین دلیل، اگر سمعک برای فرد تجویز شده است، بهتر است استفاده از آن بدون دلیل به تعویق نیفتد.
چرا استفاده منظم از سمعک مهم است؟
مغز برای درک گفتار به اطلاعات صوتی نیاز دارد.
وقتی فرد کم‌شنوا است، بخشی از اطلاعات صوتی گفتار را دریافت نمی‌کند. سمعک می‌تواند این اطلاعات را تا حدی جبران کند و دسترسی فرد به صداهای گفتاری را بیشتر کند.
البته سمعک شنوایی طبیعی را برنمی‌گرداند و میزان فایده آن به نوع و شدت کم‌شنوایی و وضعیت گوش داخلی بستگی دارد.
به همین دلیل استفاده منظم از سمعک، همراه با تنظیم مناسب و پیگیری دوره‌ای، بخش مهمی از توانبخشی شنوایی است.
اگر فقط یک گوش ضعیف شده باشد چه؟
ضعف شنوایی یک‌طرفه هم نباید نادیده گرفته شود.
وقتی یک گوش ضعیف‌تر از گوش دیگر می‌شنود، فرد ممکن است در تشخیص جهت صدا یا درک گفتار در محیط‌های شلوغ مشکل بیشتری داشته باشد.
البته اینکه آیا برای یک گوش سمعک لازم است یا خیر، به میزان و نوع کم‌شنوایی و وضعیت گوش دیگر بستگی دارد و باید بعد از ارزیابی شنوایی مشخص شود.
آیا هر کسی که می‌گویند «عصب گوشش ضعیف شده» باید سمعک بزند؟
نه.
اول باید مشخص شود منظور از «ضعف عصب» دقیقاً چیست و کم‌شنوایی چه نوع و چه شدتی دارد.
ممکن است فرد به سمعک نیاز داشته باشد، ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشد، و در بعضی موارد نیز گزینه‌های دیگری مطرح باشند.
برای انتخاب سمعک باید نوع و میزان کم‌شنوایی، وضعیت هر دو گوش، توانایی درک گفتار و شرایط زندگی فرد بررسی شود.
آیا سمعک باعث می‌شود گوش تنبل شود؟
خیر.
سمعک قرار نیست گوش را تنبل کند. هدف آن این است که اطلاعات صوتی موردنیاز فرد را بهتر در اختیار سیستم شنوایی قرار دهد.
از طرف دیگر، نباید انتظار داشت سمعک خودِ سلول‌های آسیب‌دیده یا عصب گوش را دوباره سالم کند.
سمعک یک وسیله توانبخشی شنوایی است؛ یعنی کمک می‌کند فرد با وجود کم‌شنوایی بتواند بهتر بشنود و ارتباط برقرار کند.
آیا اگر سمعک نزنم، بعداً هم می‌توانم شروع کنم؟
در بسیاری از موارد می‌توان استفاده از سمعک را بعداً شروع کرد، اما بهتر است استفاده از سمعکِ موردنیاز را سال‌ها به تعویق نیندازیم
هرچه فرد مدت بیشتری با کم‌شنوایی زندگی کند، مشکلات ارتباطی و محدودیت‌های شنیداری بیشتری ممکن است ایجاد شود.
به همین دلیل، اگر شنوایی‌شناس تشخیص داده که سمعک می‌تواند به شما کمک کند، بهتر است درباره شروع استفاده از آن و نحوه عادت کردن به سمعک با متخصص صحبت کنید.
چه زمانی ضعف شنوایی خطرناک است؟
هر کم‌شنوایی‌ای خطرناک نیست، اما بعضی تغییرات شنوایی نیاز به بررسی سریع پزشکی دارند.
اگر شنوایی به‌طور ناگهانی در یک یا هر دو گوش کاهش پیدا کرده است، نباید منتظر تهیه سمعک بمانید.
کاهش ناگهانی شنوایی حسی‌عصبی یک وضعیت پزشکی اورژانسی محسوب می‌شود و مراجعه سریع به پزشک می‌تواند روی احتمال بهبود اثر بگذارد.
همچنین کاهش شنوایی یک‌طرفه، بدتر شدن سریع شنوایی، یا همراه شدن کم‌شنوایی با سرگیجه شدید یا علائم غیرمعمول باید بررسی پزشکی شود.
جمع‌بندی
اگر به شما گفته شده «عصب گوش ضعیف شده»، این جمله به معنی بی‌فایده بودن درمان نیست.
در بسیاری از موارد کم‌شنوایی حسی‌عصبی، آسیب گوش داخلی به‌طور کامل قابل برگشت نیست؛ اما می‌توان با روش‌های توانبخشی مانند سمعک، دسترسی فرد به صدا و گفتار را بهتر کرد.
سمعک عصب گوش را درمان نمی‌کند، اما می‌تواند به جبران بخشی از کم‌شنوایی کمک کند.
اگر سمعک برای شما تجویز شده و آن را استفاده نمی‌کنید، این موضوع را ساده نگیرید. استفاده نکردن از سمعک باعث نمی‌شود گوش خودش بهتر شود و ممکن است باعث شود فرد مدت بیشتری با محدودیت شنوایی و مشکلات ارتباطی زندگی کند.
اگر درباره وضعیت شنوایی خود، نیاز به سمعک یا مناسب بودن تنظیم سمعک مطمئن نیستید، بهتر است ابتدا شنوایی‌تان به‌طور کامل ارزیابی شود.
سوالات متداول
آیا عصب گوش ضعیف شده قابل درمان است؟
بسته به علت متفاوت است. بعضی مشکلات قابل درمان هستند، اما در بسیاری از کم‌شنوایی‌های حسی‌عصبی، آسیب گوش داخلی کاملاً برگشت‌پذیر نیست و هدف اصلی، توانبخشی و بهبود توانایی شنیدن است.
آیا سمعک عصب گوش را قوی می‌کند؟
خیر. سمعک عصب گوش را ترمیم نمی‌کند؛ بلکه صدا را متناسب با کم‌شنوایی تقویت می‌کند تا فرد بتواند بهتر بشنود و گفتار را بهتر درک کند.
اگر سمعک نزنیم عصب گوش ضعیف‌تر می‌شود؟
اگر فرد به سمعک نیاز داشته باشد، استفاده نکردن از آن یعنی کم‌شنوایی همچنان بدون توانبخشی باقی می‌ماند و می‌تواند روی ارتباط و کیفیت زندگی اثر منفی بگذارد.
آیا سمعک زدن باعث تنبل شدن گوش می‌شود؟
خیر. سمعک برای جبران کم‌شنوایی و کمک به ارتباط استفاده می‌شود و باعث «تنبل شدن» گوش نمی‌شود.
آیا هر کسی که کم‌شنوایی عصبی دارد باید سمعک بزند؟
نه. تصمیم درباره سمعک به نوع و شدت کم‌شنوایی، وضعیت گوش‌ها و توانایی فرد در درک گفتار بستگی دارد.
برای بررسی کم‌شنوایی و نیاز به سمعک در اسلامشهر کجا مراجعه کنیم؟
در کلینیک شنوایی‌سنجی و سمعک آوانا اسلامشهر می‌توان شنوایی را ارزیابی کرد و در صورت نیاز، مناسب بودن سمعک و تنظیم آن را بررسی کرد.
آدرس:
اسلامشهر، بلوار بسیج، نبش خیابان مهدیه، ساختمان پزشکان گلستان، طبقه سوم، واحد ۵۱۴
تماس:
۰۲۱-۵۶۱۳۸۴۰۷
۰۹۹۱۲۰۳۸۰۶۵
آوانا، آوای نو زندگی