شنوایی یکی از مهم‌ترین حواس ماست و نقش زیادی در ارتباط با دیگران و کیفیت زندگی دارد. اگرچه بسیاری از آسیب‌های شنوایی، به‌خصوص آسیب‌های مربوط به سلول‌های گوش داخلی، به‌طور کامل قابل برگشت نیستند، اما با مراقبت درست می‌توان از بسیاری از مشکلات شنوایی پیشگیری کرد یا روند آن‌ها را کندتر کرد.
در ادامه با ۱۰ راهکار ساده و مهم برای حفظ سلامت شنوایی آشنا می‌شویم.
۱. از گوش‌ها در برابر صداهای بلند محافظت کنید
قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند می‌تواند به سلول‌های حساس گوش داخلی آسیب برساند.
اگر در محیط‌های پر سر و صدا مانند کارگاه‌ها، کارخانه‌ها، کنسرت‌ها یا هنگام استفاده از ابزارهای پرصدا هستید، از محافظ گوش مناسب استفاده کنید.
هرچه شدت صدا بیشتر باشد، مدت زمان مجاز قرار گرفتن در معرض آن نیز کمتر می‌شود.
۲. صدای هدفون و هندزفری را زیاد نکنید
گوش دادن به موسیقی با صدای زیاد، به‌خصوص برای مدت طولانی، می‌تواند به شنوایی آسیب بزند.
بهتر است هنگام استفاده از هدفون یا هندزفری، صدا را در حدی نگه دارید که مجبور نباشید برای شنیدن موسیقی صدای آن را بیش از حد بالا ببرید.
همچنین بهتر است بین زمان‌های گوش دادن به موسیقی، به گوش‌ها فرصت استراحت بدهید.
۳. گوش را به‌درستی تمیز کنید
وجود مقداری جرم گوش طبیعی است و حتی از مجرای گوش محافظت می‌کند.
استفاده از گوش‌پاک‌کن، سنجاق، گیره یا وسایل دیگر برای خارج کردن جرم گوش می‌تواند باعث آسیب به پوست مجرای گوش یا حتی پرده گوش شود.
اگر احساس گرفتگی گوش یا کاهش شنوایی به دلیل جرم گوش دارید، بهتر است تخلیه جرم توسط فرد متخصص انجام شود.
۴. عفونت‌ها و بیماری‌های گوش را جدی بگیرید
درد گوش، ترشح، احساس گرفتگی یا کاهش شنوایی می‌تواند نشانه یک مشکل گوش باشد.
بعضی عفونت‌ها و بیماری‌های گوش در صورت درمان نشدن می‌توانند روی شنوایی تأثیر بگذارند.
بنابراین اگر علائم گوش مداوم است، خودسرانه دارو مصرف نکنید و برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید.
۵. تغذیه سالم داشته باشید
تغذیه سالم به حفظ سلامت عمومی بدن و سیستم گردش خون کمک می‌کند و در کنار سایر عوامل، برای سلامت گوش نیز اهمیت دارد.
مصرف متعادل میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، ماهی، مغزها و مواد غذایی سالم می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی مناسب برای سلامت عمومی باشد.
البته هیچ ماده غذایی خاصی وجود ندارد که بتواند سلول‌های آسیب‌دیده گوش داخلی را دوباره ایجاد کند.
۶. سیگار را کنار بگذارید
سیگار کشیدن می‌تواند روی سلامت عروق و گردش خون بدن تأثیر منفی بگذارد و با مشکلات مختلف سلامتی، از جمله مشکلات مرتبط با شنوایی، ارتباط داشته باشد.
ترک سیگار علاوه بر سلامت گوش، برای سلامت قلب، عروق و ریه‌ها نیز مفید است.
۷. بیماری‌های زمینه‌ای را کنترل کنید
برخی بیماری‌ها مانند دیابت و بیماری‌های قلبی و عروقی می‌توانند با سلامت شنوایی ارتباط داشته باشند.
کنترل مناسب فشار خون، قند خون و سایر بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند به حفظ سلامت عمومی بدن و کاهش عوامل خطر کمک کند.
۸. شنوایی خود را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنید
ممکن است کاهش شنوایی به‌تدریج ایجاد شود و فرد متوجه آن نشود.
اگر احساس می‌کنید تلویزیون را بلندتر از قبل می‌کنید، در محیط‌های شلوغ صحبت دیگران را سخت‌تر متوجه می‌شوید یا مرتب از دیگران می‌خواهید حرفشان را تکرار کنند، بهتر است شنوایی‌تان بررسی شود.
تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی می‌تواند به انتخاب روش مناسب برای مدیریت آن کمک کند.
۹. فعالیت ذهنی و شنیداری خود را حفظ کنید
شنیدن و پردازش صداها یک فعالیت مهم برای مغز است.
صحبت کردن با دیگران، گوش دادن به موسیقی در سطح مناسب، مطالعه و داشتن فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند به حفظ فعالیت ذهنی کمک کند.
البته این فعالیت‌ها جایگزین درمان کم‌شنوایی نیستند، اما داشتن یک سبک زندگی فعال برای سلامت کلی بدن و مغز مفید است.
۱۰. اگر کم‌شنوایی دارید، آن را نادیده نگیرید
اگر کاهش شنوایی برای شما تشخیص داده شده است، بهتر است آن را رها نکنید.
بسته به نوع و میزان کم‌شنوایی، ممکن است روش‌هایی مانند درمان پزشکی، سمعک یا سایر راهکارهای توانبخشی شنوایی توصیه شود.
سمعک شنوایی طبیعی را به گوش برنمی‌گرداند، اما می‌تواند صداها را متناسب با نیاز فرد تقویت کرده و در بسیاری از افراد به بهتر شنیدن و درک گفتار کمک کند.
⚠️ علائم خطر؛ چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کنیم؟
همه مشکلات شنوایی را نباید با مراقبت‌های خانگی یا تغییر سبک زندگی پیگیری کرد. بعضی علائم نیاز به بررسی پزشکی سریع دارند.
اگر یکی از موارد زیر را تجربه کردید، مراجعه به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی را به تأخیر نیندازید:
- کاهش شنوایی ناگهانی در یک یا هر دو گوش
- بدتر شدن سریع شنوایی طی مدت کوتاه
- کاهش شنوایی همراه با سرگیجه شدید یا اختلال تعادل
- کاهش شنوایی همراه با درد شدید گوش یا ترشح از گوش
- ایجاد ناگهانی وزوز گوش، به‌خصوص در یک گوش
- احساس پری یا فشار شدید و مداوم در گوش همراه با کاهش شنوایی
- کاهش شنوایی پس از ضربه به سر یا گوش
کاهش شنوایی ناگهانی یک علامت مهم است و نباید منتظر ماند تا خودبه‌خود برطرف شود. در این شرایط بهتر است هرچه سریع‌تر برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
آیا با تغذیه و ورزش می‌توان شنوایی را برگرداند؟
تغذیه سالم، ورزش، ترک سیگار و مراقبت از گوش‌ها برای سلامت عمومی و کاهش برخی عوامل خطر مفید هستند، اما اگر سلول‌های گوش داخلی در اثر عواملی مانند افزایش سن یا صدای شدید آسیب دیده باشند، معمولاً با غذا یا ورزش دوباره ساخته نمی‌شوند.
بنابراین هدف اصلی این اقدامات، حفظ سلامت شنوایی و پیشگیری از آسیب بیشتر است، نه بازسازی شنوایی آسیب‌دیده.
جمع‌بندی
برای حفظ شنوایی لازم نیست کار پیچیده‌ای انجام دهید؛ محافظت از گوش در برابر صداهای بلند، استفاده صحیح از هدفون، پرهیز از دستکاری گوش، درمان به‌موقع بیماری‌های گوش، داشتن تغذیه سالم و انجام دوره‌ای تست شنوایی می‌تواند نقش مهمی در سلامت شنوایی داشته باشد.
اگر احساس می‌کنید شنوایی‌تان نسبت به گذشته کمتر شده است، بهتر است به جای نادیده گرفتن مشکل، ابتدا یک ارزیابی دقیق شنوایی انجام دهید تا علت و میزان کم‌شنوایی مشخص شود.
کلینیک شنوایی‌سنجی و سمعک آوانا اسلامشهر
ارائه خدمات شنوایی‌سنجی، ارزیابی کم‌شنوایی، تجویز و تنظیم سمعک و خدمات مرتبط با سلامت شنوایی.
📍 اسلامشهر، بلوار بسیج، نبش خیابان مهدیه، ساختمان پزشکان گلستان، طبقه سوم، واحد ۵۱۴
📞 ۰۲۱-۵۶۱۳۸۴۰۷
📱 ۰۹۹۱۲۰۳۸۰۶۵
🌐 آوانا، آوای نو زندگی